Sinds 1 maart 2026 is het voor inwoners van Kortrijk en heel Vlaanderen aanzienlijk eenvoudiger om kleine bouwwerken of verbouwingen uit te voeren. Deze wijziging kadert binnen een bredere vereenvoudiging van het Vlaamse vergunningenbeleid, zoals aangekondigd in het Verzameldecreet Omgeving 2024. De Vlaamse overheid schrapt bijna volledig de vroegere meldingsplicht, waardoor werken voortaan in slechts twee categorieën vallen: ofwel zijn ze vrijgesteld, ofwel blijft een vergunning nodig. Voor veel inwoners betekent dit een duidelijke verlichting van de administratieve last. Kleine werken met beperkte ruimtelijke impact kunnen sneller starten, terwijl grotere, zichtbare of gevoelige ingrepen onder de vergunningsplicht blijven vallen.
Door de verruiming van het Vrijstellingsbesluit wordt een brede waaier aan werken voortaan vergunningsvrij. Binnenverbouwingen in een vergunde woning, zoals het verplaatsen of verwijderen van een binnenmuur, kunnen zonder aanvraag, zelfs als het over een structurele ingreep gaat. Ook gevel- en dakwerken worden eenvoudiger: het plaatsen van gevelisolatie tot 26 centimeter, het vervangen van ramen of het vernieuwen van een dak is voortaan vrij van vergunning, zolang het volume van het gebouw hierbij niet verandert en de energieprestatie niet verslechtert. Technieken zoals zonnepanelen, airco’s en warmtepompen blijven in principe vrijgesteld, op voorwaarde dat geluids- en afstandsregels worden gerespecteerd. Deze vrijstellingen gelden echter niet voor panden opgenomen op de inventaris van het bouwkundig erfgoed of gelegen in een UNESCO Bufferzone (Zone Historisch Hart).
Doordat de meldingsplicht verdwijnt, worden enkele werken opnieuw vergunningsplichtig. Zo zal bijvoorbeeld een veranda of een ander bijgebouw dat aansluit op de woning vanaf maart een volledige omgevingsvergunning vereisen. Dat zorgt ervoor dat grotere uitbreidingen, met een mogelijke impact op de omgeving onder een zekere kwaliteitscontrole blijven vallen.
Vlaanderen maakt bouwen eenvoudiger, en in Kortrijk passen we dat bewust genuanceerd toe. Veel meer kan zonder vergunning, maar onze aandacht voor groen, erfgoed en kwaliteit blijft. Zo bieden we inwoners snelheid én zekerheid, zonder onze stedelijke ambities los te laten. Met deze vereenvoudiging zetten we hopelijk een stap richting een echte loketvergunning: een systeem waarin eenvoudige werken bijna vanzelfsprekend kunnen starten en een vergunning, wanneer ze toch nodig is, niet meer dan een snelle digitale formaliteit wordt.Hannelore Vanhoenacker, schepen van Ruimtelijke ordening
Hoewel Vlaanderen een aantal vergunningsplichten versoepelt, gelden deze enkel wanneer er géén lokale regels zijn die strenger of specifieker zijn. Het blijft dus belangrijk om voor Kortrijk rekening te houden met onze bouwcode. Deze verordening werd recent herzien in 2024 en is perfect afgestemd op de lokale ambities rond erfgoed, vergroening en beeldkwaliteit. Ze bevat enkele bepalingen die bedoeld zijn om het groen, de architecturale kwaliteit en het erfgoed van onze stad te beschermen. Die bepalingen blijven gewoon van kracht.
Zo is het vellen van bomen met een stamomtrek vanaf 35 centimeter niet in overeenstemming met de bouwcode en bijgevolg altijd vergunningsplichtig, ongeacht de afstand tot de woning. Ook ingrijpende wijzigingen aan voorgevels blijven in Kortrijk aan voorwaarden onderworpen. Het overschilderen, isoleren of bepleisteren van authentieke bakstenen gevels of het verwijderen van decoratieve gevelelementen kan een grote impact hebben op het straatbeeld en vereist daarom een vergunning. De Vlaamse versoepelingen wijzigen hier dus niets aan.
Deze lokale nuances zorgen ervoor dat de Vlaamse vereenvoudiging correct wordt toegepast, maar steeds met aandacht voor Kortrijks kwaliteits- en groenbeleid. De boodschap dat “veel meer mag zonder vergunning” klopt dus, maar blijft in Kortrijk voor bepaalde thema’s bewust genuanceerd. Bij twijfel loont het altijd om even te informeren bij de stadsdiensten.
Naast inwoners profiteren ook landbouwers van de wijzigingen. Voor heel wat ingrepen op landbouwbedrijven wordt het eenvoudiger om zonder vergunning verbeteringen uit te voeren. Zo wordt het plaatsen van schuilhokken voor weidedieren en vee tot 80 m² vergunningsvrij, binnen duidelijke voorwaarden rond omvang, hoogte en gebruik. Daarnaast worden verschillende ingrepen rond waterbeheer, zoals het aanleggen van wateropslag tot 200 m³ of het omschakelen naar peilgestuurde drainage, vrijgesteld zolang ze op landschappelijk goed worden ingepast. Ook het aanleggen, vervangen of herinrichten van perceeltoegangen of een vul- en spoelplaats wordt administratief eenvoudiger. De versoepelingen geven landbouwbedrijven de kans om sneller te verduurzamen en zich beter te wapenen tegen uitdagingen, zoals droogte of strengere welzijnsvereisten.
De nieuwe Vlaamse regels hebben als doel meer eenvoud en duidelijkheid te brengen, maar voorwaarden blijven belangrijk. Vrijstellingen maken veel mogelijk, maar zijn geen vrijgeleide om zonder voorbereiding te beginnen (ver)bouwen. De stad raadt daarom aan om bij twijfel contact op te nemen met de dienst Bouwen, Milieu en Wonen. Zo kan elke Kortrijkzaan met kennis van zaken en zonder verrassingen aan een project beginnen.