Stad Kortrijk en Howest slaan de handen in elkaar om het onregelmatig gebruik van het verblijfsstatuut als tijdelijk ontheemde door Oekraïense studenten tegen te gaan. Het OCMW van Kortrijk is strenger in de toekenningen van leefloon, terwijl Howest het inschrijvingsgeld van Oekraïense studenten verhoogt.
Sinds vorig academiejaar werd een opvallende stijging vastgesteld van het aantal Oekraïense studenten dat een leefloon aanvraagt bij OCMW Kortrijk. Veel onder hen studeren daarbij aan Howest Kortrijk, dankzij het aanbod van internationaal gerenommeerde Engelstalige opleidingen, en verblijven ook in Kortrijk op kot. Dit riep vragen op omdat sommige studenten duidelijk om studieredenen naar Kortrijk waren gereisd en niet enkel als vluchteling voor de oorlog hier waren terechtgekomen.
Aanleiding is een richtlijn die door de Raad van de Europese Unie werd opgesteld in 2022 en ook in ons land wordt toegepast. Daarbij werd beslist om tijdelijke bescherming toe te kennen aan alle Oekraïense vluchtelingen. Dat is een uitzonderlijk verblijfsstatuut dat onmiddellijke en tijdelijke bescherming biedt en geldt nog minstens tot maart 2027.
Bij Howest wordt een onderscheid gemaakt tussen EU-studenten en niet-EU-studenten. Die laatste categorie dient een verhoogd studiegeld te betalen en moet ook een bedrag van 11.000 euro storten op een geblokkeerde rekening, als provisie om hiervan gedurende het academiejaar te kunnen leven. Voor EU-studenten geldt dit niet. Door het statuut tijdelijke bescherming werden Oekraïense studenten gelijkgesteld aan EU-studenten en konden ze vlot inschrijven aan Howest: geen verhoogde inschrijving en geen zogenaamde ‘deposit’.
Bij de start van deze legislatuur merkte het Bijzonder Comité voor de Sociale Dienst (BCSD) op dat veel van die Oekraïense studenten die aan Howest studeren een leefloon kwamen aanvragen bij OCMW Kortrijk. Hierover werd al in februari 2025 in gesprek gegaan met Howest. Bij de start van het nieuwe academiejaar in september 2025 merkten we een nieuwe toestroom en kwamen bepaalde organisaties op de radar bij onze maatschappelijk werkers. Deze organisaties zijn agentschappen die jongeren helpen bij een internationale studiekeuze en daarbij begeleiden bij administratieve procedures, waaronder inschrijvingen in het hoger onderwijs en informatie over hoe je sociale ondersteuning kan aanvragen.
Het BCSD boog zich over deze kwestie en nam de beslissing om bij toekomstige leefloonaanvragen van studenten met het statuut tijdelijke bescherming voortaan studies niet meer te aanvaarden als billijkheidsreden. Dat betekent concreet dat Oekraïense studenten die in Kortrijk leefloon komen aanvragen enkel leefloon kunnen krijgen als zij bereid zijn aan het werk te gaan. Wie wil studeren, dient dit zelf te kunnen bekostigen, vb. als werkstudent. Enkel voor minderjarige studenten wordt de studie als billijkheidsreden aanvaard gedurende het eerste academiejaar. Daarnaast wordt ook het inschrijven in de Nederlandse les als onmiddellijke voorwaarde gesteld, zowel bij minder- als meerderjarigen.
Bij elke aanvraag leefloon van studenten wordt eerst de onderhoudsplicht van de ouders grondig onderzocht. Dat geldt trouwens voor alle studenten en niet enkel voor wie vanuit het buitenland naar Vlaanderen komt studeren. In elk individueel dossier wordt voortaan ook afgestemd met Howest.
We merkten twee vormen van oneigenlijk gebruik op. Enerzijds bij meerderjarige Oekraïense studenten die naar ons land reizen met duidelijke bedoeling om hier te studeren en niet enkel omdat ze vluchten voor de oorlog. Anderzijds door minderjarige Oekraïense studenten die na het behalen van hun middelbaar diploma (in Oekraïne is dat op 17-jarige leeftijd) snel naar hier reizen om geen dienstplicht te moeten doen bij het leger. Dat is heel menselijk en uiteraard begrijpelijk, maar hier stellen we vast dat zij hier wel eerst vlot geïnstalleerd kunnen worden door hun ouders, maar dan plots verklaren behoeftig te zijn en leefloon komen aanvragen om hun studies te kunnen bekostigen. Het mag en kan niet de bedoeling zijn dat onze sociale zekerheid in onevenwicht wordt gebracht door het oneigenlijk gebruik van het statuut als tijdelijk ontheemde. Daarom verwachten we nu duidelijk dat deze jongeren aan het werk gaan en bovendien ook Nederlands leren. Wie toch wil studeren, moet dit zelf kunnen bekostigen.Giovanny Saelens, schepen van Sociale Zaken
Strengere beslissingen van het BCSD alleen zullen er niet voor zorgen dat de instroom vermindert en daarom neemt ook Howest maatregelen. Howest erkent de problematiek en past de regels rond inschrijvingsgeld en de geblokkeerde rekening aan.
Voortaan zullen Oekraïense studenten bij inschrijving in eerste instantie als niet-EU-studenten worden behandeld. Dat betekent dat een verhoogd inschrijvingsgeld van € 8.000 moet betaald worden en dat er geld op een geblokkeerde rekening moet worden gestort. Concreet zal een Oekraïense student bij inschrijving ruim € 20.000 moeten kunnen betalen vooraleer de studies te kunnen aanvatten. Gezien dat bedrag dan ter beschikking is van de student, kan worden gesteld dat deze student niet behoeftig is en er geen leefloonaanvraag zal moeten volgen. Zo krijgen ze dezelfde regels opgelegd als andere niet-EU-studenten.
Howest zal deze boodschap ook duidelijk en actief communiceren naar de agentschappen die studenten vanuit Oekraïne doorverwijzen naar Howest Kortrijk.
Howest blijft inzetten op internationale opleidingen en verwelkomt studenten van over de hele wereld. Tegelijk vinden we het belangrijk dat dit gebeurt binnen een correct en duurzaam kader. Met deze maatregel willen we meer duidelijkheid creëren en ervoor zorgen dat studeren aan Howest een bewuste keuze is die ook financieel gedragen kan worden.Mieke Demeyere, directeur Onderwijs Howest
- Er studeren 109 Oekraïeners in Howest.
- Er zijn 34 Oekraïense studenten die leefloon ontvangen van OCMW Kortrijk, waarvan de meerderheid bij Howest studeert.